Największe jeziora w Polsce plus ciekawostki

O największych jeziorach w Polsce

 

Polska ma ponad siedem tysięcy jezior, ale tylko część z nich naprawdę jest wielkich rozmiarów, choć wielki to pojęcie względne. Niektóre wyglądają bardziej jak małe morza niż zwykłe jeziora. Wystarczy stanąć nad brzegiem Śniardw albo Mamr i nagle horyzont robi się zaskakująco szeroki ... Co ciekawe, zdecydowana większość największych akwenów znajduje się na północy kraju. I to wcale nie przypadek.

 

Najważniejsze informacje o największych jeziorach w Polsce

• Śniardwy to największe jezioro w Polsce - 11 340,4 ha powierzchni.
• Mamry zajmują drugie miejsce i ma 10 282,4 ha powierzchni.
• Łebsko zajmuje trzecie miejsce i jest największym jeziorem przybrzeżnym w Polsce o 7 140,0 ha powierzchni.
• Większość największych jezior znajduje się w woj. warmińsko-mazurskim.
• Jeziorak to najdłuższe jezioro w Polsce - ponad 27 km długości.
• Część jezior przy Bałtyku ma okresowo lekko słoną wodę.
• Niektóre akweny podczas silnego wiatru przypominają małe morze.

 

Dlaczego największe jeziora w Polsce leżą na północy?

Według naukowców główną przyczyną jest działalność lodowca. Według nich, to właśnie on miał tworzyć ogromne zagłębienia terenu, które później wypełniły się wodą. Dlatego północ Polski – szczególnie Mazury i Pomorze, jest dziś pełna jezior o dużej powierzchni. W geografii szkolnej właściwie od lat podaje się tę wersję jako podstawowe wyjaśnienie.

Są jednak osoby patrzące na temat inaczej, bardziej z perspektywy kreacjonizmu czy dawnych wielkich zmian na Ziemi. Według takich opinii samo tłumaczenie wszystkiego lodowcem nie wyjaśnia każdego przypadku idealnie. Zwłaszcza gdy spojrzy się na ogromne zbiorniki wodne, układ rzek czy dawne zalania terenów północnej Europy. Niektórzy zwracają uwagę, że część jezior mogła powstać również wskutek gwałtownych procesów wodnych i zmian poziomu mórz.

I szczerze mówiąc, jest też zwykła logika związana z położeniem geograficznym. Północ Polski znajduje się bliżej Morza Bałtyckiego, więc naturalnie występuje tam więcej wody, mokradeł, rozlewisk i rzek. Wiele jezior wygląda zresztą trochę jak „rozlane” fragmenty dawnych rzek albo terenów zalewowych. Im bliżej morza, tym teren częściej bywa płaski, wilgotny i pełen kanałów wodnych.

Dobrze widać to na mapie. Na Mazurach jeziora często łączą się ze sobą, przechodzą w kanały, rzeki albo bagienne obszary. Czasem trudno nawet zauważyć moment, gdzie kończy się jedno jezioro, a zaczyna kolejne. Na południu kraju krajobraz wygląda zupełnie inaczej – więcej wzniesień, skał i górskich terenów, mniej szerokich niecek wypełnionych wodą.

Swoje zrobił też sam Bałtyk. Jeziora takie jak Łebsko czy Gardno są bardzo blisko morza i według wielu opracowań dawniej miały z nim znacznie większe połączenie. Z czasem zostały oddzielone pasami piachu i wydm. Dlatego północne jeziora często mają trochę inny charakter niż akweny znajdujące się w centralnej Polsce.

 

10 największych jezior w Polsce

Niektóre z tych jezior mają tysiące hektarów powierzchni i przy mocniejszym wietrze bardziej przypominają małe morze niż spokojny akwen. Jedne są rajem dla żeglarzy, inne otaczają bagna, lasy albo ruchome wydmy. Co ciekawe, w zestawieniu dominują Mazury, ale są też jeziora położone niemal przy samym Bałtyku. Poniżej największe jeziora w Polsce razem z krótkimi ciekawostkami i danymi o ich powierzchni.

Warto pamiętać, że powierzchnia jezior w różnych źródłach potrafi się delikatnie różnić. Część danych pochodzi z pomiarów Instytutu Rybactwa Śródlądowego, a część z opracowań profesora Andrzeja Choińskiego, który przez lata zajmował się badaniami polskich jezior. Różnice zwykle nie są ogromne, ale czasem wynoszą kilkadziesiąt albo nawet kilkaset hektarów. Poniżej największe jeziora w Polsce razem z ciekawostkami oraz najczęściej podawanymi danymi powierzchni.

 

Największe jezioro w Polsce to Śniardwy – 11 340,4 ha

Śniardwy są największym jeziorem w Polsce i jednocześnie jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc na całych Mazurach. Jezioro leży w województwie warmińsko-mazurskim, na terenie Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Od lat przyciąga żeglarzy, wędkarzy oraz ludzi, którzy po prostu lubią ogromne otwarte przestrzenie.

Najważniejsze dane jeziora:

• Powierzchnia: od 11 340,4 ha do 11 487,5 ha
• Maksymalna długość: 22,1 km
• Maksymalna szerokość: 13,4 km
• Średnia głębokość: 5,8 m
• Maksymalna głębokość: 23,4 m
• Długość linii brzegowej: 97,2 km
• Objętość wody: 660 211 800 m³

Co ciekawe, Śniardwy mimo gigantycznej powierzchni są stosunkowo płytkie. Średnia głębokość nie przekracza 6 metrów. I właśnie dlatego jezioro potrafi być bardzo niebezpieczne podczas silnego wiatru. Fale robią się krótkie, strome i chaotyczne. Wielu żeglarzy mówi, że właśnie taki układ jest bardziej wymagający niż spokojna, głęboka woda.

Nad Śniardwami pogoda zmienia się błyskawicznie. W historii jeziora zdarzały się bardzo groźne sztormy. Szczególnie pamiętana jest nawałnica z 2007 roku, kiedy wiatr dochodził nawet do około 130 km/h i przewrócił wiele łodzi. Od tamtego czasu sporo osób jeszcze bardziej respektuje ten akwen.

Jezioro ma aż osiem wysp. Najbardziej znane to Czarci Ostrów, Szeroki Ostrów, Wyspa Pajęcza oraz Kaczor. Same nazwy mają taki trochę dziki, mazurski klimat. Część wysp jest trudno dostępna i porośnięta gęstą roślinnością.

Bardzo charakterystyczne są też brzegi jeziora. W wielu miejscach są podmokłe, zabagnione i otoczone szerokimi pasami trzcin. Sitowie miejscami osiąga nawet około 200 metrów szerokości. Dzięki temu część Śniardw nadal wygląda naturalnie i surowo, mimo ogromnej popularności regionu.

Interesujący jest również sam układ jeziora. Śniardwy łączą się z wieloma innymi akwenami Mazur, między innymi z jeziorem Mikołajskim, Roś czy Łuknajnem. W praktyce tworzą ogromny system wodny, po którym można przepływać przez wiele godzin bez schodzenia na ląd.

No i jeszcze jedna rzecz – Śniardwy należą do nielicznych jezior w Polsce posiadających dwa odpływy powierzchniowe. To dość rzadkie zjawisko.

 

Drugie największe jezioro w Polsce to Mamry – 10 282,4 ha

Mamry zajmują drugie miejsce wśród największych jezior w Polsce i dla wielu osób są jednym z najpiękniejszych akwenów na Mazurach. Jezioro znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim i należy do Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Co ważne, pod nazwą „Mamry” często opisuje się cały ogromny kompleks połączonych jezior, a nie tylko jeden zbiornik.

Najważniejsze dane jeziora:

• Powierzchnia: od 9 851,0 ha do 10 282,4 ha
• Maksymalna długość: 20 km
• Maksymalna szerokość: 12 km
• Średnia głębokość: 9,8 m
• Maksymalna głębokość: 43,8 m
• Objętość wody: 1 003 367 500 m³

Mamry są wyraźnie głębsze od Śniardw. Maksymalna głębokość dochodzi do 43,8 metra, a dno jeziora jest bardzo nierówne – pełne zagłębień, wypłyceń i podwodnych łąk. W północnej części jeziora woda robi się szczególnie głęboka i ciemna. Przy spokojnej pogodzie wygląda to świetnie, ale przy silnym wietrze akwen również potrafi być wymagający.

Ogromną ciekawostką jest liczba wysp. W całym kompleksie Mamr znajduje się aż 33 wyspy o łącznej powierzchni ponad 200 hektarów. Największa z nich – Upałty – jest największą wyspą całej Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Część wysp objęto ochroną jako rezerwat ptaków, dlatego można spotkać tam mnóstwo dzikiego ptactwa.

Mamry są połączone z jeziorami Kisajno, Dargin, Dobskie czy Święcajty. Dzięki temu żeglarze mogą przepływać przez ogromny system wodny praktycznie bez końca. Trasa prowadzi dalej przez Giżycko, Mikołajki aż w stronę Pisza i Rucianego-Nidy.

Ciekawa jest też historia jeziora. Dawniej poszczególne części Mamr były oddzielnymi zbiornikami połączonymi jedynie strumieniami. Dopiero kilka wieków temu poziom wody zaczął się podnosić. W efekcie pod wodą znalazły się stare drogi, dawne osady, a nawet pruskie cmentarze. To jedna z tych historii, o których mało kto pamięta podczas wakacyjnego rejsu po Mazurach.

Brzegi jeziora są w wielu miejscach podmokłe i porośnięte lasami. Dzięki temu część okolic nadal wygląda bardzo naturalnie i dziko.

 

Trzecie największe jezioro w Polsce to Łebsko – 7 140,0 ha

Łebsko to trzecie największe jezioro w Polsce i jednocześnie największe jezioro przybrzeżne w kraju. Leży na Pomorzu, na terenie Słowińskiego Parku Narodowego, bardzo blisko Morza Bałtyckiego. Ten akwen mocno różni się od mazurskich jezior – krajobraz jest bardziej surowy, wietrzny i momentami przypomina północne wybrzeża Skandynawii.

Najważniejsze dane jeziora:

• Powierzchnia: od 7 020,0 ha do 7 140,0 ha
• Maksymalna długość: 16,4 km
• Maksymalna szerokość: 7,6 km
• Średnia głębokość: 1,6 m
• Maksymalna głębokość: 6,3 m
• Długość linii brzegowej: 55,4 km
• Objętość wody: 118 000 000 m³

Łebsko jest bardzo płytkie. Średnia głębokość wynosi zaledwie 1,6 metra, dlatego jezioro dość szybko reaguje na wiatr i zmiany pogody. Przy silniejszych podmuchach tworzą się wysokie fale, które potrafią być niebezpieczne nawet dla małych łodzi i kajaków.

Ogromną ciekawostką jest fakt, że jezioro ma częściowo słonawą wodę. Wszystko przez bliskość Bałtyku. Podczas silniejszych cofek i zmian poziomu morza do Łebska potrafi dostawać się słona woda z morza. Zasolenie może wtedy dochodzić nawet do 3%. To dość nietypowe jak na polskie jezioro.

Łebsko znajduje się na obszarze Słowińskiego Parku Narodowego i zajmuje niemal jedną czwartą jego powierzchni. Północny brzeg tworzy słynna Mierzeja Łebska z ruchomymi wydmami. Piasek nawiewany przez wiatr cały czas zmienia tam krajobraz. Co ciekawe, właśnie przez wydmy i nanoszony materiał jezioro stopniowo się zmniejsza oraz wypłyca.

Według różnych danych od końca XIX wieku powierzchnia Łebska wyraźnie się zmniejszyła. Jezioro powoli zarasta, a dno staje się coraz płytsze. Duży wpływ mają na to rzeka Łeba, osady nanoszone przez wodę oraz przemieszczające się wydmy.

Wokół jeziora znajdują się ogromne trzcinowiska i mokradła będące schronieniem dla wielu gatunków ptaków. Obszar objęto licznymi formami ochrony przyrody, między innymi programem Natura 2000 oraz ochroną UNESCO. Dla miłośników obserwacji ptaków to jedno z najciekawszych miejsc w Polsce.

Ciekawostką jest też sama geneza jeziora. W przeciwieństwie do wielu innych przybrzeżnych akwenów Łebsko według części opracowań nie było dawną zatoką morską. Miało powstać wskutek podniesienia poziomu morza i zalania dawnych terenów lądowych.

 

Pozostałe największe jeziora w Polsce będące w TOP 10

4. Dąbie – jezioro tuż przy Szczecinie

Dąbie to czwarte największe jezioro w Polsce i jednocześnie jeden z najbardziej nietypowych akwenów w tym zestawieniu. Leży praktycznie w granicach Szczecina, przy ujściu Odry, dlatego mocno łączy się z wodami rzecznymi i portowym klimatem miasta.

• Powierzchnia: 5 408,0 ha
• Maksymalna głębokość: 4,2 m

Jezioro jest płytkie, ale bardzo rozległe. Często pojawiają się tam żaglówki, motorówki i sporty wodne. Co ciekawe, Dąbie należy do niewielu dużych jezior w Polsce znajdujących się praktycznie na poziomie morza.

5. Miedwie – jezioro z największą kryptodepresją w Polsce

Miedwie znajduje się w województwie zachodniopomorskim i od lat jest jednym z najważniejszych zbiorników wodnych regionu. To właśnie stąd pobierana jest część wody pitnej dla Szczecina.

• Powierzchnia: 3 527,0 ha
• Maksymalna głębokość: 43,8 m

Najciekawsza jest jednak kryptodepresja. Dno jeziora schodzi miejscami poniżej poziomu morza, mimo że samo jezioro leży nad poziomem Bałtyku. To największa kryptodepresja w Polsce.

6. Jeziorak – najdłuższe jezioro w kraju

Jeziorak kojarzy się głównie z Iławą i długą, wąską taflą wody ciągnącą się przez wiele kilometrów. Choć powierzchnią ustępuje kilku większym akwenom, ma inną wyjątkową cechę.

• Powierzchnia: 3 219,4 ha
• Maksymalna głębokość: 12,9 m

To najdłuższe jezioro w Polsce. Ma ponad 27,45 kilometrów długości i mnóstwo zatok oraz wysp. Dla wielu osób właśnie taki układ jest ciekawszy niż ogromne otwarte przestrzenie Śniardw.

7. Niegocin – mazurskie jezioro pełne żagli i portów

Niegocin leży w okolicach Giżycka i jest jednym z najbardziej znanych jezior turystycznych na Mazurach.

• Powierzchnia: 2 600,0 ha
• Maksymalna głębokość: 39,7 m

Latem na wodzie pojawiają się setki jachtów. Wokół jeziora działa mnóstwo marin, portów i plaż. To jedno z tych miejsc, gdzie mazurski sezon naprawdę czuć od rana do nocy.

8. Gardno – płytkie jezioro blisko Bałtyku

Gardno znajduje się niedaleko Łebska, również na terenie Słowińskiego Parku Narodowego.

• Powierzchnia: 2 468,1 ha
• Maksymalna głębokość: 2,6 m

Jezioro jest bardzo płytkie i mocno narażone na działanie wiatru. Podobnie jak Łebsko ma związek z Bałtykiem i nadmorskim krajobrazem pełnym wydm, mokradeł oraz ptaków wodnych.

9. Jamno – jezioro oddzielone od morza wąskim pasem lądu

Jamno leży tuż obok Mielna i praktycznie styka się z Morzem Bałtyckim.

• Powierzchnia: 2 239,6 ha
• Maksymalna głębokość: 3,9 m

Przez wiele osób jezioro traktowane jest trochę jak spokojniejsza alternatywa dla zatłoczonych plaż nad morzem. W sezonie pojawia się tam sporo żaglówek oraz sprzętu do sportów wodnych.

10. Gopło – jezioro związane z legendą o Popielu

Gopło zamyka pierwszą dziesiątkę największych jezior w Polsce. Leży na pograniczu województwa kujawsko-pomorskiego i wielkopolskiego.

• Powierzchnia: 2 154,5 ha
• Maksymalna głębokość: 16,6 m

To jezioro mocno związane z historią i legendami. Według podań właśnie w okolicach Gopła miała rozgrywać się historia Popiela zjedzonego przez myszy. Nad jeziorem znajduje się też słynna Mysia Wieża w Kruszwicy, kojarzona z dawnymi legendami o początkach państwa polskiego.

A oto największe jeziora w Polsce w skrócie:

• Śniardwy – 11 340,4 ha – woj. warmińsko-mazurskie
• Mamry – 10 282,4 ha – woj. warmińsko-mazurskie
• Łebsko – 7 140,0 ha – woj. pomorskie
• Dąbie – 5 408,0 ha – woj. zachodniopomorskie
• Miedwie – 3 527,0 ha – woj. zachodniopomorskie
• Jeziorak – 3 219,4 ha – woj. warmińsko-mazurskie
• Niegocin – 2 600,0 ha – woj. warmińsko-mazurskie
• Gardno – 2 468,1 ha – woj. pomorskie
• Jamno – 2 239,6 ha – woj. zachodniopomorskie
• Gopło – 2 154,5 ha – woj. kujawsko-pomorskie / wielkopolskie

 

Paradoks głębokości jezior

Przy jeziorach bardzo często pojawia się pytanie o głębokość. Ludzie sprawdzają, ile metrów ma dany akwen i automatycznie zakładają, że płytsze jezioro jest „bezpieczniejsze”. Tylko że sama głębokość wcale nie daje tak dużo, jak mogłoby się wydawać.

Bo jeśli ktoś ma około 1,80 m wzrostu, a jezioro ma 2 metry głębokości, to przecież nadal można tam utonąć dokładnie tak samo jak w jeziorze mającym 20 czy 40 metrów. Organizm nie odczuwa wielkiej różnicy między brakiem dna na 2 metrach a brakiem dna dużo niżej. Gdy człowiek traci siły, wpada w panikę albo złapie go skurcz, dodatkowe metry pod wodą właściwie nic już nie zmieniają.

Co więcej, część płytkich jezior potrafi być bardziej zdradliwa niż głębokie akweny. Przy silnym wietrze właśnie płytka woda szybciej tworzy krótkie i gwałtowne fale. Tak dzieje się choćby na Śniardwach czy Łebsku. Niby średnia głębokość nie jest ogromna, a warunki podczas sztormowej pogody robią się naprawdę trudne.

Znaczenie ma też temperatura wody, ukształtowanie dna, roślinność pod powierzchnią albo nagłe uskoki. Są jeziora, gdzie przez kilka metrów jest płytko, a chwilę później dno gwałtownie opada. Bez znajomości akwenu łatwo wtedy o nieprzyjemną niespodziankę.

Dlatego sama liczba metrów często bardziej działa na wyobraźnię niż faktycznie określa bezpieczeństwo. Dużo większe znaczenie ma pogoda, doświadczenie i zwykły rozsądek nad wodą.

 

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Jakie jest największe jezioro w Polsce?
Największym jeziorem w Polsce są Śniardwy. Powierzchnia jeziora wynosi 11 340,4 ha.

Gdzie leżą największe jeziora w Polsce?
Większość największych jezior znajduje się na północy kraju, głównie na Mazurach i Pomorzu.

Jakie jezioro w Polsce jest najgłębsze z tego zestawienia?
Największą głębokość spośród opisanych jezior mają Mamry i Miedwie - maksymalnie 43,8 m.

Czy Łebsko jest połączone z Morzem Bałtyckim?
Tak, jezioro znajduje się bardzo blisko Bałtyku i okresowo dostaje się do niego słona woda morska.

Dlaczego największe jeziora w Polsce leżą na północy?
Według naukowców wpływ miał głównie lodowiec, ale znaczenie ma też bliskość morza, rzek i terenów podmokłych.

Jakie jezioro w Polsce jest najdłuższe?
Najdłuższym jeziorem w Polsce jest Jeziorak. Ma ponad 27 kilometrów długości.

Czy płytkie jezioro jest bezpieczniejsze od głębokiego?
Niekoniecznie. Nawet przy głębokości około 2 metrów można utonąć tak samo jak w bardzo głębokim jeziorze.

Ile wysp znajduje się na jeziorze Mamry?
W całym kompleksie Mamr znajduje się aż 33 wyspy.

Które jeziora w Polsce leżą najbliżej Bałtyku?
Bardzo blisko Morza Bałtyckiego znajdują się między innymi Łebsko, Gardno i Jamno.