Czy zaskroniec gryzie plus ciekawostki o zaskrońcach

Szczegóły: Autor: Sebastian - Nałamach; Kategoria: Zwierzęta

Ciekawostki o zaskrońcach

Mało który polski wąż wywołuje tyle niepotrzebnych emocji co zaskroniec. Ktoś widzi długie, wijące się ciało przy jeziorze i od razu pojawia się myśl: "A co jeśli ugryzie?". Tymczasem ten gad od lat żyje tuż obok ludzi i najczęściej po prostu próbuje zniknąć z pola widzenia. Potrafi pływać, nurkować, syczeć, a nawet udawać martwego. I właśnie dlatego zaskrońce są całkowicie inne, niż wielu osobom się wydaje.

Najważniejsze informacje o zaskrońcach

Zaskroniec zwyczajny jest wężem niejadowitym i nie stanowi zagrożenia dla człowieka.
Dorosła samica może osiągać nawet około 1,5 metra długości.
Zaskrońce żywią się głównie żabami, rybami oraz małymi gryzoniami.
Najczęściej spotyka się je w pobliżu jezior, stawów, strumieni i terenów podmokłych.
Samica składa od 9 do 40 jaj, a młode wykluwają się po około 2 miesiącach.
Zaskrońce zimują pod ziemią, między innymi w norach i szczelinach korzeni.

Czy zaskroniec zwyczajny czy jest jadowity?

Odpowiedź jest prosta – zaskroniec zwyczajny nie jest jadowity. To wąż całkowicie niegroźny dla człowieka. Nie ma jadowych kłów i nie stanowi zagrożenia podczas przypadkowego spotkania.

Najłatwiej rozpoznać go po charakterystycznych żółtych albo żółtokremowych plamach znajdujących się tuż za głową. Właśnie od nich wzięła się nazwa "zaskroniec". Te plamy są widoczne szczególnie u młodszych osobników, choć czasem u starszych bywają mniej wyraźne. Ciało zwykle ma kolor szarawy, oliwkowy albo brązowawy. Brzuch? Jasny, z ciemniejszymi plamkami przypominającymi nieregularną kratkę.

Co ciekawe, wiele osób myli zaskrońca ze żmiją. A różnice są całkiem wyraźne. Żmija jest krótsza, grubsza i ma charakterystyczny zygzak na grzbiecie. Zaskroniec jest bardziej smukły i zwykle wygląda "łagodniej". No i bardzo często można zobaczyć go przy wodzie – nad stawem, rowem albo jeziorem.

Bywa też naprawdę długi. Samice osiągają nawet około 1,5 metra długości, samce są trochę mniejsze. Kiedy taki osobnik szybko przemknie przez trawę, łatwo o lekkie zaskoczenie... szczególnie jeśli ktoś nie spodziewał się węża kilka metrów od pomostu.

W Polsce występuje też zaskroniec rybołów, ale bardzo rzadko. Spotkano go na południu kraju w okolicy Kaczyc koło Cieszyna, nad rzeką Olząh. Jest dużo mniej znany niż zaskroniec zwyczajny. Zaskroniec rybołów również nie jest groźny dla człowieka i jest uznawany za węża niejadowitego. Żyje zwykle blisko wody i żywi się przede wszystkim rybami, dlatego bywa nazywany wężem wodnym albo rybołowem.

Czy zaskroniec może ugryźć?

Tak, zaskroniec może ugryźć, ale robi to naprawdę rzadko. Ten wąż zdecydowanie woli ucieczkę niż atak. Kiedy zauważy człowieka, najczęściej po prostu znika w trawie albo szybko kieruje się do wody. I tyle. Całe spotkanie trwa kilka sekund.

Do ugryzienia dochodzi zwykle wtedy, gdy ktoś próbuje go złapać albo mocno przestraszy zwierzę. Zaskroniec nie rzuca się na ludzi z własnej inicjatywy. To bardziej reakcja obronna – taki ostatni sposób, gdy nie ma już gdzie uciec. Nawet wtedy ukąszenie zazwyczaj jest powierzchowne i przypomina lekkie zadrapanie cienkimi zębami.

Czasem jednak sam syk robi większe wrażenie niż sam wąż. Zaskrońce potrafią głośno syczeć a nawet udawać martwe. Czasem też, że wypuszcza cuchnącą ciecz. Nieprzyjemną i to bardzo. Taki naturalny mechanizm obronny działa u niego częściej niż gryzienie.

Co ważne, ugryzienie zaskrońca nie jest niebezpieczne dla człowieka. Nie ma jadu, więc nie trzeba obawiać się poważnych skutków zdrowotnych. Miejsce po ugryzieniu warto po prostu przemyć i zdezynfekować – dokładnie tak, jak przy zwykłym zadrapaniu.

Zaskroniec rybołów

Czy zaskroniec mruga oczami?

Nie, zaskroniec nie mruga oczami tak jak ludzie czy większość ssaków. I właśnie dlatego wiele osób ma podczas spotkania z wężem lekko dziwne wrażenie, jakby cały czas patrzył nieruchomo w jednym kierunku. Oczy są otwarte bez przerwy. Skąd to się bierze? Węże nie mają ruchomych powiek. Zamiast nich oczy chroni przezroczysta łuska, która działa trochę jak naturalna szybka ochronna. Przez nią zaskroniec widzi otoczenie, ale nie może zamknąć oka ani mrugnąć.

Ciekawie wygląda moment przed linieniem. Wtedy ta ochronna warstwa robi się mlecznobiała albo lekko niebieskawa i oczy wyglądają, jakby były zamglone. Wąż widzi wtedy gorzej i częściej się ukrywa. Po zrzuceniu starej skóry wszystko wraca do normy. Zaskrońce korzystają głównie ze wzroku i węchu. Charakterystyczne wysuwanie języka wcale nie służy straszeniu. W ten sposób zbierają cząsteczki zapachowe z otoczenia i przekazują je do narządu Jacobsona, który pomaga im orientować się w terenie i odnajdywać zdobycz. Trochę dziwne a jednocześnie fascynujące.

Bywa, że zaskroniec przez dłuższą chwilę pozostaje kompletnie nieruchomy. Wygrzewa się na kamieniu albo przy brzegu jeziora i wygląda niemal jak gumowa figurka. Dopiero gdy ktoś podejdzie bliżej, nagle znika w trawie albo wskakuje do wody. Bardzo szybko zresztą.

Gdzie zimuje zaskroniec?

Kiedy kończy się lato i temperatury zaczynają spadać, zaskrońce stopniowo znikają z miejsc, w których wcześniej można było je łatwo zauważyć. Nie wygrzewają się już przy wodzie, coraz rzadziej przecinają też leśne ścieżki. Szukają miejsca do zimowania.

Najczęściej chowają się pod ziemią – w norach opuszczonych przez gryzonie, pod korzeniami drzew, w szczelinach, stertach gałęzi albo pod kamieniami. Ważne jest jedno: temperatura nie może spadać tam poniżej zera. Zaskrońce, jak inne gady, nie potrafią same ogrzewać organizmu, więc zimą przechodzą w stan odrętwienia i właściwie nie są aktywne.

Czasem kilka albo nawet kilkanaście osobników zimuje razem. Zdarza się to szczególnie w miejscach dobrze osłoniętych i wilgotnych. Taki wspólny zimowy "schron" może być używany przez wiele sezonów. Co ciekawe, zaskrońce nie zawsze zimują bardzo daleko od wody. Jeśli w pobliżu jeziora czy bagna znajdą odpowiednią kryjówkę, potrafią zostać w tej samej okolicy przez cały rok. Niektóre osobniki przemieszczają się jednak dalej, zwłaszcza po okresie letnich polowań.

W Polsce zaskrońce zwykle zapadają w zimowy letarg mniej więcej od października albo listopada i budzą się wczesną wiosną. Samce pojawiają się często szybciej niż samice – pierwsze cieplejsze dni wykorzystują do wygrzewania się na słońcu. Po kilku miesiącach pod ziemią taka dawka ciepła jest dla nich konieczna.

Co jedzą zaskrońce?

Zaskrońce są drapieżnikami, choć ich menu wygląda trochę inaczej niż wielu osobom się wydaje. Nie polują na duże zwierzęta i nie duszą ofiary jak pytony z filmów dokumentalnych. Najbardziej lubią to, co żyje w pobliżu wody.

Podstawą ich diety są przede wszystkim płazy. Żaby, ropuchy, kijanki – właśnie takie zwierzęta najczęściej trafiają do ich "jadłospisu". Do tego dochodzą ryby, zwłaszcza mniejsze osobniki, które łatwiej złapać przy brzegu albo w płytkiej wodzie.

Czasem zaskroniec upoluje też małego gryzonia. Młodą mysz albo niewielkiego szczura. Nie zdarza się to jednak aż tak często jak w przypadku płazów. Ten wąż jest mocno związany z terenami wilgotnymi, więc jego pokarm zwykle też pochodzi właśnie stamtąd.

Ciekawy jest sam sposób polowania. Zaskroniec nie zabija ofiary wcześniej – połyka ją żywcem. Potrafi cierpliwie obserwować ruch przy wodzie i błyskawicznie zaatakować w odpowiednim momencie. Co ważne, reaguje głównie na poruszające się zwierzęta. Martwym pokarmem zwykle się nie interesuje.

Młode zaskrońce oczywiście jedzą mniej i wybierają drobniejszą zdobycz. Polują głównie na małe płazy czy kijanki. Dorosłe osobniki mają dużo większe możliwości – szczególnie samice, które osiągają nawet ponad metr długości.

Inne ciekawostki o zaskrońcach

Zaskrońce potrafią zaskakiwać. I to bardziej, niż wielu osobom się wydaje po krótkim spotkaniu nad wodą. Choć wyglądają dość niepozornie, mają kilka zachowań, które trudno zapomnieć.

Mało kto wie, że zaskrońce są naprawdę dobrymi pływakami. Potrafią długo utrzymywać się w wodzie i świetnie nurkują. Dlatego tak często można zobaczyć je przy jeziorach czy stawach. Niektóre osobniki pojawiają się nawet w pobliżu morza.

Ciekawie wygląda też okres składania jaj. Samica może złożyć od kilku do nawet kilkudziesięciu jaj w jednym sezonie. Najczęściej wybiera wilgotne, ciepłe miejsca – sterty liści, kompost albo rozkładającą się roślinność. Po mniej więcej dwóch miesiącach wykluwają się młode, które od początku są całkowicie samodzielne. Żadnej opieki rodziców. Od razu muszą radzić sobie same.

Zaskrońce bywają też większe, niż ludzie zakładają. Kiedy ktoś słyszy "polski wąż", zwykle wyobraża sobie niewielkie zwierzę. Tymczasem dorosła samica może osiągnąć nawet około półtora metra długości. Spotkanie takiego osobnika na wąskiej leśnej ścieżce potrafi podnieść tętno.

Mimo że zaskrońce są w Polsce bardzo pospolite, większość ludzi przez całe życie widzi je może kilka razy. Są płochliwe, unikają człowieka i zwykle uciekają dużo wcześniej, zanim zdążymy je zauważyć. Dlatego jeśli już trafisz na zaskrońca wygrzewającego się przy wodzie, najczęściej wystarczy po prostu dać mu chwilę i odejdzie sam.